Zapiski ze słonecznej wyspy #4 – Jak długo chcemy żyć?

Po październikowej konferencji w Warszawie na temat Witaminy D, w której uczestniczyłam, podczas której prof. Carlberg mówił o lifespan – długości życia, i healthspan – „czasie życia w zdrowiu”, długo nie mogłam przestać myśleć o jego wykładzie.

Słowa profesora o długowieczności i rytmie życia, o świetle, ruchu i relacjach, wracały do mnie jak echo – przecież czujemy intuicyjnie, że dokładnie tak jest. Mówił, że nauka coraz częściej przypomina nam to, co wiemy od zawsze, że zdrowie nie zaczyna się w laboratoriach, ale w codziennych wyborach: w świetle poranka, w spokojnym śnie, w rozmowie, w ruchu…

Zrozumiałam jak bardzo potrzebuję jeszcze przed zimą wrócić tam, gdzie te słowa naprawdę nabrały dla mnie osobistego znaczenia przez ostatnie lata – na Kretę, do swojego słonecznego miejsca mocy. Do wyspy, która uczy, że długość życia i długość zdrowia to nie dwa różne pojęcia, lecz jedno… I tak zdecydowałam się wyjechać, zmienić klimat choć na tydzień, zrobiłam rezerwację na samolot, i już kilka dni później ja i moje córki zamieniłyśmy deszczową Polskę na słoneczną Kretę, by na nowo połączyć się z przyjaciółmi i ciepłem, jakie daje nam wyspa…

Czas życia w zdrowiu

Prof. Carlberg przypomniał, że nie chodzi tylko o to, jak długo żyjemy, ale jak długo pozostajemy zdrowi. W medycynie mówi się dziś o dwóch pojęciach, które coraz częściej idą w parze:

• lifespan – długość życia,
• healthspan – długość zdrowia, czyli okres, w którym nasze ciało i umysł funkcjonują dobrze, bez przewlekłych chorób, utraty energii i radości.

Jeszcze kilkanaście lat temu wydawało się, że najważniejsze jest „żyć jak najdłużej”. Dziś coraz częściej zadajemy inne pytanie: jak sprawić, by te dodatkowe lata były dobre? Byśmy mogli cieszyć się naszym życiem.

Carlberg mówił, że większość chorób, które skracają życie: cukrzyca, otyłość, depresja, choroby serca,  zaczyna się nie od wieku, ale od zaburzenia rytmu życia. To rytm, który gubimy w świecie ekranów, pośpiechu i zamkniętych pomieszczeń.

Powrót do słońca, ruchu, zdrowego jedzenia i snu nie jest więc nostalgią – to nauka o zdrowiu w praktyce.

Kiedy byłam już w Chanii, czując ponownie ciepło wyspy pomyślałam, że tu lifespan i healthspan od zawsze płyną jednym rytmem: w cieniu oliwek, w słońcu, w rozmowach, w prostocie. Na tej wyspie jej zwykli mieszkańcy nie mówią o „wellbeingu” ani „biohackingu”. Tu po prostu żyje się tak, że ciało i umysł nie muszą walczyć ze światem… Tu docenia się życie i jego prostotę. Na Krecie zdrowie nie jest projektem. Jest rytmem, oddychaniem w zgodzie z naturą, światłem, porami roku. Być może dlatego tylu ludzi, którzy przyjeżdżają tu z północy, mówi po czasie, że czują się młodsi, choć niczego nie próbują „naprawiać”. Po prostu pozwalają światłu wykonać swoją cichą pracę.

Pięć filarów długowieczności

W wykładzie profesora Carlberga pojawiło się pięć słów, które mogłyby stać się mapą życia: ruch, sen, dieta, relacje i światło.

Na Krecie każdy z nich ma swoje naturalne miejsce:

• ruch to codzienność: zbieranie oliwek, pływanie w morzu, taniec przy muzyce, czy wędrówki górskie,
• sen przychodzi po zachodzie słońca, bez pośpiechu i ekranów,
• dieta to proste jedzenie: oliwa, warzywa, zdrowy chleb,
• światło jest tłem wszystkiego, co dzieje się między dniem a nocą.

A relacje? Tu, na wyspie, mają wyjątkowy wymiar. Kreta przyciąga ludzi z całego świata, którzy świadomie wybrali to miejsce – dla słońca, dla prostoty, dla rytmu życia, który pozwala oddychać pełniej. Ta międzynarodowa społeczność tworzy mozaikę historii i doświadczeń. Są tu ludzie, którzy porzucili korporacje, by uprawiać ogród; artyści, którzy odnaleźli światło, jakiego szukali przez całe życie; rodziny, które chciały wychowywać dzieci bliżej natury. Spotkania z nimi są zawsze inspirujące i uczące pokory. Każdy z nas ma swoją historię, ale wielu z nas łączy świadomy wybór życia w rytmie światła.

Carlberg powiedział: „Sunlight is not optional, it’s a biological signal.” (Światło słoneczne nie jest opcją – to biologiczny sygnał).

A ja myślę, że dla Kreteńczyków i tych, którzy tu przyjechali, to coś więcej – życiowy sygnał. Światło przypomina nam, że zdrowie nie jest projektem, lecz sposobem bycia.

Lekcja od Steliosa

Kilka dni po przylocie odwiedziłam moją ulubioną restaurację w Chanii: To Stachi. Stelios, jej właściciel, przygotowywał właśnie do pieczenia kasztany. Opowiadał gdzie je zbiera i gdzie jest ich najwięcej. Stelios pokazał mi zdjęcia ze swojej wędrówki na górze Omalos, i choć był tam prawdopodobnie wcześniej wiele razy, w jego słowach był zachwyt tym pięknym krajobrazem i kolorami jakie udało się mu uchwycić.

To były ostatnie dni jego pracy w tym sezonie. Wkrótce zamknie restaurację, by zająć się domem, ziemią, drzewami oliwnymi. Może częściej odwiedzi miejsca, które go cieszą.

Kiedyś, rozmawiając, Stelios powiedział mi zdanie, które zapamiętałam: „Słońce nie mówi, kiedy świeci. Ono po prostu świeci.”

Myślę, że to zdanie jest kluczem do wszystkiego: do spokoju, zdrowia, długowieczności. Bo tak jak słońce, życie nie potrzebuje deklaracji, tylko obecności. I może właśnie to znaczy być naprawdę zdrowym – świecić, po prostu. Tak jak Stelios ze swoją pasją, z chęcią dzielenia się tym, co kocha – swoją kuchnią, prostą, prawdziwą, pełną światła.

A teraz zamknie swoją restaurację i zadba o ziemię, o swój ogród, o siebie – po długim, intensywnym sezonie czas na powrót do natury, złapanie oddechu i zasłużony odpoczynek.

Światło, które trwa

Po wczorajszym powrocie z Krety czuję jej energię. Mam nadzieję, że zostanie ze mną na dłużej, aż do mojej kolejnej wizyty na wiosnę. A tymczasem będę szukać słońca tutaj, w Polsce. W spotkaniach z bliskimi, w nowych znajomościach i rozmowach. W sezonowym jedzeniu, które teraz oferuje natura.
W codziennych porannych krokach i spacerach, także w deszczu. Bo słońce świeci, nawet gdy go nie widać. Trzeba tylko przypomnieć sobie, jak je dostrzegać.