Składniki odżywcze wspierające ochronę skóry przed uszkodzeniami wywołanymi przez promieniowanie UV

Promieniowanie ultrafioletowe (UV) przyczynia się do starzenia się skóry, zwanego fotostarzeniem. Badania prowadzone na przestrzeni ostatnich kilku dekad wykazały, że wyższe spożycie kilku określonych składników odżywczych wiąże się z mniejszym uszkodzeniem skóry wywołanym przez UV, mniejszym fotostarzeniem oraz niższą częstością występowania nowotworów skóry.

Składniki odżywcze, do których należą kwasy tłuszczowe omega-3, karotenoidy, askorbinian, tokoferole oraz polifenole, mogą pomagać zmniejszać fotostarzenie i chronić zdrowie skóry podczas ekspozycji na UV – proces ten nazywany jest endogenną fotoprotekcją.

artykul pochodzi z serwisu grassrootshealth
Oryginalnie opublikowano na stronie: grassrootshealth.net

Składniki odżywcze pochodzące z diety, a także efekty samej ekspozycji na słońce, mogą wspierać skórę w ochronie przed negatywnymi skutkami nadmiernego promieniowania UV.​

Kluczowe punkty

  • Badania prowadzone na przestrzeni ostatnich kilku dekad wykazały, że wyższe spożycie kilku określonych składników odżywczych wiąże się z mniejszym uszkodzeniem skóry wywołanym przez UV, mniejszym fotostarzeniem oraz niższą częstością występowania nowotworów skóry.
  • Jedno z badań wykazało, że uczestnicy z grupy suplementującej kwasy omega-3 doświadczyli o 50% mniejszej fotoimmunosupresji po ekspozycji na niskie dawki promieniowania UV (odpowiadające około 8 i 15 minutom letniej ekspozycji na słońce w południe w Manchesterze, Wielka Brytania), co wskazuje na ochronny efekt suplementacji omega-3.
  • Inne składniki odżywcze, które są ważne dla zdrowia naszej skóry, to likopen, astaksantyna i inne karoteny, probiotyki, polifenole, nikotynamid (witamina B3), witamina C, która odgrywa ważną rolę w produkcji kolagenu i działa jako przeciwutleniacz chroniący przed uszkodzeniami słonecznymi, witamina E, która – podobnie jak witamina C – działa jako przeciwutleniacz w skórze, chroniąc przed uszkodzeniami słonecznymi, oraz inne witaminy z grupy B.

Wcześniej krótko omówiliśmy, w jaki sposób światło słoneczne i produkowana w najbardziej zewnętrznej warstwie skóry witamina D mają własne właściwości fotoprotekcyjne, a także jak sama ekspozycja na UV może korzystnie wpływać na mikrobiom skóry, co również może prowadzić do zwiększonej ochrony przed UV. Dzisiaj omówimy składniki odżywcze z naszej diety, które mogą pomagać chronić skórę przed uszkodzeniami wywołanymi przez UV, podczas gdy korzystamy z licznych korzyści zdrowotnych wynikających z regularnej ekspozycji na światło słoneczne.

Probiotyki

Zdrowie skóry jest utrzymywane przez zrównoważony i różnorodny mikrobiom, na który wpływają odżywianie, poziom pH, higiena, ekspozycja na toksyny, integralność bariery skórnej, poziom stresu, ekspozycja na światło słoneczne oraz ogólny stan zdrowia. Ekspozycja na UV (a także sama witamina D) może mieć korzystny, regulujący wpływ na mikrobiom skóry oraz jelit, przy czym światło UVB wywiera pozytywny wpływ na różnorodność i liczebność gatunków bakterii mikrobiomu jelitowego, a zarówno UVB, jak i UVA przynoszą korzyści mikrobiomowi skóry.

Probiotyki stosowane miejscowo i doustnie, a także spożywanie prebiotyków, mogą również pomagać w ochronie przed uszkodzeniami wywołanymi przez UV i fotostarzeniem. Wykazano, że kilka konkretnych szczepów probiotycznych ma istotne działanie przeciwutleniające, przeciwzmarszczkowe i przeciwstarzeniowe, a także efekt ochronny przed uszkodzeniami wywołanymi przez UV. Według Rai i wsp., 2022: „Wiele organizmów, takich jak mikroorganizmy, rośliny i zwierzęta, wykształciło mechanizmy fotoprotekcyjne chroniące ich komórki, DNA i cząsteczki przed potencjalnie szkodliwym promieniowaniem. Zgodnie z podejściem ‘natura jako inspiracja’, te metabolity mikroorganizmów mogą być wykorzystywane jako przyszłe filtry przeciwsłoneczne, zapewniające zrównoważoną ochronę, a jednocześnie ekonomiczne i bezpieczne w użyciu.”

Kwasy tłuszczowe omega-3

Zwiększone spożycie kwasów tłuszczowych omega-3 oraz zmniejszone spożycie kwasów omega-6 zostało powiązane z lepszą odpowiedzią skóry na ekspozycję na promieniowanie UV. Eikozanoidy są cząsteczkami prozapalnymi produkowanymi z kwasów tłuszczowych omega-6 i pełnią ważną rolę w układzie odpornościowym. Jednak gdy są produkowane w nadmiarze, mogą hamować układ odpornościowy i zwiększać stan zapalny. Niestety większość populacji spożywa zbyt dużo kwasów omega-6 i zbyt mało omega-3, co prowadzi do przewagi omega-6 w błonach komórkowych, zwiększonego poziomu stanu zapalnego oraz osłabionej odpowiedzi immunologicznej, a to wszystko może prowadzić do większych uszkodzeń komórek skóry i nieprawidłowej regeneracji po nadmiernej ekspozycji na UV.

Badania sugerują, że kwasy tłuszczowe omega-3 mogą pomagać zmniejszać ryzyko nowotworów skóry poprzez swoją rolę w utrzymaniu prawidłowej odpowiedzi immunologicznej zależnej od komórek (CMI), która wspomaga niszczenie komórek nowotworowych, a tym samym hamuje wzrost i rozprzestrzenianie się komórek rakowych. Randomizowane badanie kontrolowane przeprowadzone przez Pilkingtona i wsp. miało na celu sprawdzenie, czy suplementacja omega-3 zmniejsza fotoimmunosupresję komórek skóry. W badaniu wzięło udział 79 uczestników, z których połowa otrzymywała 5 gramów suplementu omega-3 (70% EPA, 10% DHA), a druga połowa placebo, przez okres 3 miesięcy. Po okresie suplementacji każdy uczestnik został poddany działaniu związku wywołującego reakcję nadwrażliwości w komórkach skóry, a następnie ekspozycji na promieniowanie symulujące światło słoneczne, w celu porównania poziomu CMI między grupami.

W porównaniu do grupy kontrolnej, osoby z grupy suplementującej omega-3 doświadczyły o 50% mniejszej fotoimmunosupresji przy ekspozycji na niskie dawki promieniowania UV (odpowiadające około 8 i 15 minutom letniej ekspozycji na słońce w południe w Manchesterze, Wielka Brytania), co wskazuje na ochronny efekt suplementacji omega-3. Przy najwyższej dawce promieniowania UV (odpowiadającej około 30 minutom ekspozycji) efekt ochronny był mniejszy.

Badanie to dostarcza dodatkowych dowodów na to, że kwasy tłuszczowe omega-3 mogą pomagać chronić przed nowotworami skóry oraz pokazuje, że codzienna suplementacja 5 gramami oleju rybiego bogatego w EPA zmniejszała fotoimmunosupresję komórek skóry poddanych działaniu UV.

Inne badanie, przeprowadzone przez Latreille i wsp., analizowało spożycie omega-3 w diecie oraz stopień fotostarzenia skóry twarzy u 2919 osób w wieku 45–60 lat i wykazało, że nasilone fotostarzenie było odwrotnie skorelowane ze spożyciem omega-3 (konkretnie ALA u mężczyzn i EPA u kobiet).

Składniki odżywcze wspierające ochronę skóry przed uszkodzeniami wywołanymi przez promieniowanie UV

Badanie to dostarcza dodatkowych dowodów na to, że kwasy tłuszczowe omega-3 mogą pomagać chronić przed nowotworami skóry oraz pokazuje, że codzienna suplementacja 5 gramami oleju rybiego bogatego w EPA zmniejszała fotoimmunosupresję komórek skóry poddanych działaniu UV.

Inne badanie, przeprowadzone przez Latreille i wsp., analizowało spożycie omega-3 w diecie oraz stopień fotostarzenia skóry twarzy u 2919 osób w wieku 45–60 lat i wykazało, że nasilone fotostarzenie było odwrotnie skorelowane ze spożyciem omega-3 (konkretnie ALA u mężczyzn i EPA u kobiet).

Karotenoidy w diecie (β-karoten i likopen)

Pomidory są jednym z najbogatszych źródeł likopenu – beta-karotenu występującego również w innych czerwonych owocach i warzywach. Wcześniejsze badania na ludziach wykazały, że regularne spożywanie koncentratu pomidorowego może zmniejszać ryzyko oparzeń słonecznych oraz że karotenoidy, zwłaszcza likopen, działają ochronnie na zdrowie skóry i mogą pomagać zapobiegać uszkodzeniom skóry wywołanym przez promieniowanie UV. Badanie przeprowadzone przez Cooperstone i wsp. analizowało ochronne działanie długotrwałego spożycia pomidorów przed oparzeniami wywołanymi przez UV u myszy. Wykazano, że codzienne spożywanie pomidorów może zmniejszać ryzyko wystąpienia raków keratynocytowych, czyli nowotworów skóry wywołanych przez UV, o 50%.

Astaksantyna

Astaksantyna jest kolejnym karotenoidem występującym w różnych rodzajach alg, ryb i skorupiaków, który posiada właściwości przeciwnowotworowe, antyrakowe, przeciwcukrzycowe, przeciwmiażdżycowe oraz przeciwzapalne. Badanie przeprowadzone przez Lyons i O’Brien analizowało ochronne działanie astaksantyny – zarówno pochodzącej z ekstraktu algowego, jak i syntetycznej – na hodowle ludzkich komórek skóry z uszkodzeniami DNA wywołanymi przez UVA. Wykazano mniejsze uszkodzenia DNA w komórkach traktowanych astaksantyną, a efekt ochronny zaobserwowano dla wszystkich stężeń syntetycznej astaksantyny oraz dla najwyższego stężenia ekstraktu algowego.

Inne badanie na myszach przeprowadzone przez Komatsu i wsp. wykazało, że spożywanie zielonej mikroalgi (Haematococcus pluvialis) znacząco hamowało fotostarzenie po przewlekłej ekspozycji na UVA, szczególnie poprzez zmniejszenie powstawania zmarszczek i utraty wody przez naskórek. Autorzy stwierdzili: „Nasze dane wspierają hipotezę, że nagromadzenie astaksantyny pochodzącej z diety w skórze może być wystarczające, aby odgrywać rolę prewencyjną w ochronie przed uszkodzeniami wywołanymi przez UV.”

Polifenole

Polifenole (kolejny specyficzny typ przeciwutleniaczy) wykazują korzystny wpływ na zdrowie skóry oraz chronią ją przed uszkodzeniami wywołanymi przez promieniowanie UV poprzez swoje działanie w zakresie naprawy DNA, stanów zapalnych, stresu oksydacyjnego, szlaków sygnałowych oraz epigenetyki. Sharma i wsp. przedstawiają obszerny przegląd badań in vitro, in vivo oraz badań z udziałem ludzi, które potwierdzają te ochronne efekty. Jak pokazano na poniższym diagramie, polifenole pochodzące z herbaty mogą pomagać chronić skórę przed uszkodzeniami UV poprzez zmniejszanie uszkodzeń DNA, stanów zapalnych, stresu oksydacyjnego oraz wynikających z nich nowotworów.

Sharma-Tea-polyphenols-for-the-prevention-of-UVB‐induced-skin-cancer-2017- grassrootshealth article

Flawonoidy są szczególnym rodzajem polifenoli występującym w owocach, herbacie, kakao oraz czerwonym winie. Heinrich i wsp. badali wpływ regularnego spożycia flawonoidów na wrażliwość skóry na promieniowanie UV, strukturę skóry oraz jej teksturę, analizując różnice pomiędzy dwiema grupami kobiet spożywających przez 12 tygodni napój kakaowy o wysokiej zawartości flawonoli lub napój o niskiej zawartości flawonoli. Efekty fotoprotekcyjne oraz wskaźniki kondycji skóry porównywano po 6 i 12 tygodniach. Kobiety pijące napój kakaowy o wysokiej zawartości flawonoli doświadczyły 25% zmniejszenia oparzeń słonecznych wywołanych przez UV po 12 tygodniach, podczas gdy w grupie o niskiej zawartości flawonoli nie zaobserwowano zmian. Autorzy stwierdzili: „Spożywanie kakao o wysokiej zawartości flawonoli prowadziło do zwiększenia przepływu krwi w tkankach skórnych i podskórnych oraz do zwiększenia gęstości i nawilżenia skóry” oraz „Badanie to pokazuje, że regularne spożywanie napoju bogatego w flawonole może zapewniać znaczącą fotoprotekcję, a także pomagać w utrzymaniu zdrowia skóry poprzez poprawę jej struktury i funkcji. Fotoprotekcja zapewniana przez flawonole kakao mieści się w zakresie obserwowanym dla karotenoidów w diecie, takich jak β-karoten czy likopen.”

Nikotynamid (witamina B3)

Wykazano, że nikotynamid (witamina B3) zmniejsza częstość występowania nieczerniakowych nowotworów skóry u osób z grupy podwyższonego ryzyka. Artykuł przeglądowy autorstwa Diona L. Damian opisuje działanie nikotynamidu w ochronie przed uszkodzeniami wywołanymi przez UV oraz powstawaniem nowotworów skóry, podkreślając jego zdolność do wspierania naprawy DNA, zmniejszania supresji odpowiedzi immunologicznej skóry wywołanej promieniowaniem UV, modulowania produkcji cytokin zapalnych oraz funkcji bariery skórnej, a także przywracania poziomu energii komórkowej po ekspozycji na UV. Autorka stwierdza: „Farmakologiczne dawki nikotynamidu wykazano jako zmniejszające liczbę rogowaceń słonecznych oraz częstość występowania nieczerniakowych nowotworów skóry u osób z grupy podwyższonego ryzyka, co czyni go nietoksyczną i dostępną opcją chemoprewencji raka skóry w tej populacji.”

Inne ważne składniki odżywcze wspierające zdrowie skóry

Nie należy zapominać, że wiele składników odżywczych działa wspólnie, przynosząc korzyści dla naszego zdrowia. Do innych składników ważnych dla zdrowia skóry należą witamina C, która odgrywa ważną rolę w produkcji kolagenu i działa jako przeciwutleniacz chroniący przed uszkodzeniami słonecznymi, witamina E, która, podobnie jak witamina C, pełni funkcję przeciwutleniacza w skórze, chroniąc przed uszkodzeniami słonecznymi, oraz inne witaminy z grupy B.

Źródła:

Zobacz również